Wikipedia logo
Sokrat haqqında Vikipediyada məqalə var.

Sokrat (bizim eradan əvvəl təxminən 470-399)- qədim yunan filosofu.

Sokrat büstü



A B C Ç D E Ə F G H X  İ   J  K Q L M N O Ö P R S Ş T U Ü V Y Z


ARedaktə

  • Ağıllı adamlara gülmək, axmaqlara allah tərəfindən verilmiş imtiyazdır.

Aqafon dedi: - Sokrat, səninlə mübahisə etmək gücündə deyiləm. Qoy sən dediyin kimi olsun.

- Yox, əzizim Aqafon, sən həqiqətlə mübahisə etmək gücündə deyilsən, Sokratla mübahisə etmək isə sadə bir şeydir.

  • Alimin biliyi o, təvazökar olanda üzə çıxır.
  • Alimlə ünsiyyət sizə bir xəzinə bəxş etdiyi halda, nadanla yoldaşlıq məyusluqdan savayı heç nə verə bilməz.
  • Allahlıq edərsən, nəfsi saxlasan.
  • Aydın fikirləri, iti ağlı olan adam xoşbəxtdir.

BRedaktə

  • Başa düşmədiyi bir mövzuda gerçək bir fikir sahibi olan hər kəs doğru yolda olan bir kor kimidir.
  • Başqaları sənə qarşı etsə, səni əsəbiləşdirəcək şeyləri başqalarına etmə.
  • Bərk qızdırılmış kömürləri dildə saxlamaq sirr saxlamaqdan daha asandır.
  • Bilik almaq yeməli bir şey almaqdan daha risklidir.
  • Bilik düz tətbiq olunanda xeyir, səhv tətbiq olunanda ziyan verir.
  • Bilik heyrətdən başlayır
  • Bilikdən daha zəngin xəzinə, pis xasiyyətdən daha rəzil düşmən ola bilməz.[1]
  • Biliyi sərvətdən üstün tuturam, çünki birincisi çoxillikdir, ikincisinin müddəti bitmişdir.
  • Bilmədiyim bir şeydən heç vaxt qorxmayacağam və qaçmayacağam
  • Bir dostun köməyindən çox, bu köməyi ala bilmək inamına ehtiyac duyuruq.
  • Bir hakim yaxşı niyyətlə dinləməli, ağıllıca cavab verməli, sağlam düşünməli, tərəfsiz olaraq qərar verməlidir.
  • Bir insan üçün əxlaq tərbiyəsi çörək və paltardan daha vacibdir.
  • Bir iş üstündə çox fikirləşən adamlar həmin işi heç bir zaman görə bilməzlər.
  • Bir şey bilmədiyim xaricində başqa bir şey bilmirəm.
  • Bir şeyləri dəyişdirmək istəyən insan əvvəl özündən başlamalıdır.
  • Bircə onu bilirəm ki, heç nə bilmirəm.
  • Biz dostun köməyindən çox, bu köməyi ala bilmək ehtiyacı duyuruq.
  • Biz ikimiz də nə ağıllıyıq, nə də müdrik. Nə mən, nə sən heç nə bilmirik. Ancaq mən bilirəm ki, heç nə bilmirəm. Ona görə də özümdən razı deyiləm. O adam isə bunu bilmir, ancaq öyünür, özündən çox razıdır. Əslində mənim müdrikliyim və biliyim ondan dəfələrlə çoxdur. Çünki o heç nəyi bilmədiyini bilmir, mən isə bunu bilirəm.[2]
  • Bu dünyada şərəfli yaşamağın ən yaxşı yolu göründüyün kimi olmaqdır.
  • Bu günün israfçısı sabahın dilənçisidir.
  • Bu günün uşaqları zalımdır: valideynlərinə qarşı çıxır, yeməklərini yeyir və müəllimləri qarşısında zalım kimi davranırlar.
  • Bütün mənim həyatım müdafiəyə hazırlıq deyilmi?
  • Bütün sirlərin ən böyüyü insandır.

CRedaktə

  • Cahil insan hətta özünün belə düşməni olduğu halda, ondan başqasına dost olmağı necə gözləmək olar?
  • Cavan adamlara tez-tez güzgüyə baxmaq lazımdır: gözəllər ona görə ki, öz gözəlliyini ləkələməsin, çirkinlər isə ona görə ki, tərbiyəsi ilə eybəcərliyini gözəlləşdirsin.

ÇRedaktə

  • Çalış bədbin olma. Əgər bədbin olsan, ömür boyu sıxıntılardan qurtula bilməz.

DRedaktə

  • Danış ki, mən səni görə bilim.
  • Dediyimə çox peşman olmuşam, demədiyimə isə heç vaxt.
  • Dildən sui-istifadə, ruhumuza pislik gətirir.
  • Doğrudanmı mənim plaşım onda yaşamaq üçün yararlı, ölmək üçün isə yararsızdır?
  • Dost pul kimi olmalıdır; ehtiyac duymadan əvvəl onun dəyərini bilməlisən.
  • Dostluq olmadan insanlar arasındakı heç bir münasibətin dəyəri yoxdur.
  • Dünya malına səcdə etmə, əlindən çıxanda kədərlənərsən.
  • Dünyada hər şeyə qiymət qoymaq olar, lakin müəllimin əsərinə qiymət qoymaq olmaz.
  • Dünyada yalnız bir tanrı var - bilik və bir şeytan var - nadanlıq.
  • Dünyadakı bütün peşələr insanlardandır. Və yalnız üçü Allahdandır - müəllim, hakim və həkim.

ERedaktə

  • Elm ancaq xoşniyyətli insanların əlində olanda fayda verir. [3]
  • Etmək istəyən - üsul axtarır, istəməyən - səbəb axtarır.
  • Evlənməkdən qorxmayın. Yaxşı arvada rast gəlsəniz, xoşbəxtliyə çatarsınız, pis arvada rast gəlsəniz, filosof olarsınız.
  • Evlənsən, ya yox – onsuz da peşman olacaqsan.

ƏRedaktə

  • Ədalətdən kənarda olan bilik müdriklik deyil, dələduzluqdur.
  • Əgər bədbəxtliklər, hansılardan ki sən danışırsan, qaçmaq olar, onda niyə sən şikayət edirsən? Amma o qaçılmazdırsa, onda şikayət etməyin nə mənası var.
  • Əgər dediyin fəlakətdən yayınmaq mümkünsə, o zaman niyə şikayət edirsən? Yox, fəlakət labüddürsə, o halda şikayət etməyin nə mənası?
  • Əgər eşşək mənə şıltaq atıbsa, mən onu məhkəməyə verməliydim?
  • Ən böyük xəyanət dosta yalan satmaqdır.
  • Ən böyük insan ruhən yüksəlməyə çalışan, ən xoşbəxt insan isə yüksəldiyini hiss edəndir.
  • Ən dərin istəklərdən çox vaxt ən ölümcül nifrət yaranır
  • Ən fəzilətli insan ruhən yüksəlməyə çalışan ən xoşbəxt insan da yüksəldiyini eşidəndir.
  • Ən güclü arzularımızın yerinə yetirilməsi ən böyük kədərimizin mənbəyi olur.
  • Ən isti sevginin ən soyuq sonu var.
  • Ən nəcib yol başqalarına tabe olmaq deyil, özünü kamilləşdirməkdir.
  • Ən varlı az şeylə kifayətlənənlərdir.
  • Ən varlı adam aza qane olan adamdır; bu cür könül toxluğu mənəvi zənginlikdən xəbər verir.
  • Ən yüksək bilik dərəcəsi bunun səbəbini araşdırmaqdır.
  • Əlini ağdan qaraya vurmayan adamı heç göylər də varlı edə bilməz.

FRedaktə

  • Fəlsəfə heyrətlə başlayar.
  • Fəzilət ruhun gözəlliyidir.
  • Fəzilətli olmayan gözəllik qoxusuz çiçəyə bənzəyir.

GRedaktə

  • Gənclər tez-tez güzgüyə baxmalıdırlar: gözəl öz gözəlliyini eybəcər etməmək üçün, eybəcər isə eybəcərliyini tərbiyə ilə gözəlləşdirmək üçün.
  • Gördüyün iş üçün mükafat gözləmə, mükafat sənin köhül rahatlığındır.
  • - Gözəllik - çox qısa müddət idarə edən kraliçadır.
  • Gözəllik keçici bir zülmdür.
  • Gözəllik - çox qısa müddət idarə edən kraliçadır.
  • Günəşin bir qüsuru vardır: o özünü görə bilmir.

HRedaktə

  • Hakimdə dörd zəruri keyfiyyət olmalıdır: o, səbr və nəzakətlə dinləməli, ağılla cavab verməli, soyuqqanlı düşünməli və qərəzə yol vermədən ədalətli qərar çıxarmalıdır.
  • Haqsızlıq etməkdənsə, haqsızlığa məruz qalmaq yaxşıdır.
  • Hazıra nazil ol, amma ondan da yaxşısına cəhd elə.
  • Heç nəyə baxmadan evlən. Əgər bəxtinə yaxşı arvad düşərsə, istisna, pisi düşərsə filosof olacaqsan.
  • Hələ öz taleyindən qaçan olmayıb, çünki taledən qaçmaq ölümdən qaçmaq deməkdir, bu isə mümkün iş deyil.
  • Hər bir insan - olmaq istədiyi qədərində kölə, yaxud azaddır.
  • Hər bir insanda günəş var. Yalnız imkan verin ki, o, işıq saçsın.
  • Hər hansı bir həyatın tarixçəsi - məğlubiyyətin tarixçəsidir. [4]
  • Hər kəsə aydındır ki, pul ilə ayaqqabı almaq olar, xoşbəxtlik yox, pul ilə qida almaq olar, iştah yox, pul ilə yataq almaq olar, yuxu yox, pul ilə dərman almaq olar, sağlamlıq yox, pul ilə xidmətçi tapmaq olar, dost yox, pul ilə əyləncə yaratmaq olar, sevinc yox, pul ilə müəllim tapmaq olar, ağıl yox.
  • Hər şeydən razı olmaq təbii zənginlik, zənginlik isə süni yoxsulluqdur.
  • Hərəkət etmək istəyən imkan, istəməyən isə səbəb axtarır.
  • Hətta komiklərin də istehzalarını qəbul etmək lazımdır: əgər onlar haqlıdırlarsa, bu bizi düzəldəcək, haqlı deyillərsə, bunun bizə bir aidiyyatı yoxdur.
  • Həyatda qazandığın təcrübəni başqalarına öyrətmək nəciblik əlamətidir.
  • Həzzin əsiri olan insan bədənini və ruhunu korlayır.
  • Hirsli insan başqalarına özü üçün heç bir xeyir güdmədən ziyan vurur.

XRedaktə

  • Xeyirxahlıq və faydalı olmayan yerdə gözəllik də yoxdur.
  • Xırda şeylərdən başlasa da, yaxşı başlanğıc xırda şey deyil.

İRedaktə

  • İncəsənət böyük xəzinədir, amma elm ondan da böyükdür.
  • İnsan müdrikliyinin ya az, ya da heç bir dəyəri yoxdur.
  • İnsan üçün dilinin üstündə yanar köz saxlamaq sirr saxlamaqdan asandır.
  • İnsanı həyata bağlayan onun gözəl cəhətləridir.
  • İnsanın başqalarına xeyirxah münasibətdən aldığı həzzi heç bir başqa həzzlə əvəz etmək olmaz.
  • İnsanın şərəfiylə yaşaya bilməsi üçün ən qısa və ən əmin yol, olduğu kimi görünməkdir.
  • İnsanların sirrini saxlamaq böyüklük əlamətidir.
  • İradə qüvvəsi, həqiqətən, ecazkar, qarşısında səcdə edilməyə layiq bir qüvvədir.
  • İstibdad üsuli-idarəsi qanunlara deyil, hökmdarın özbaşınalığına əsaslanan hakimiyyətdir.
  • İş görməyən insana tənbəl deyilmir, tənbəl iş görməyə məcbur edildiyi zaman əlindən bir iş gələn insandır.

KRedaktə

  • Kainatda təsadüfə rast gəlinməz.
  • Keçmişin kodları və adətləri var.
  • Kiçik uğurlarınızla qürrələnməyin.
  • Kim özünə özü qədər inana biləcək dost tapa bilərsə, o, özünü dünyanın bütün xəzinələrinin sahibi hesab edə bilər.
  • Kimlər ki anadan riyaziyyatçı doğulmuşlar, yüksək ağıla malik olduqlarına görə, bütün başqa elmlərə yaxşı qabiliyyətləri var.
  • Kimsəyə heç bir şey öyrədə bilmərəm yalnız onların düşünmələrini təmin edə bilərəm.
  • Kinli insan heç bir şəxsi mənafe güdmədən də başqalarına pislik edir.
  • Kişinin nifrətindən daha çox bir qadının sevgisindən qorxun.
  • Kütlənin özümlə uyğunlaşmamaqdansa, mənimlə razılaşmamasını üstün tuturam.

QRedaktə

  • Qadın bir dəfə kişiylə bərabər oldusa, onun ağasına çevriləcək.
  • Qadın və musiqi meysiz-məzəsiz və badəsiz də adamı məst edir.
  • Qanunilik və ədalətlilik eyni şeylərdir.
  • Qəribədir: hər bir adam çox asanlıqla nə qədər qoyunu olduğunu deyə bilir, amma nə qədər dostu olduğunu deyə bilmir. Dostlar nə qədər də dəyərsiz imiş.
  • Qəribədir ki, daş yonan heykəltəraşlar daşa insan siması vermək istəyir, amma özlərinin daşa oxşamaması barədə düşünmürlər.
  • Qəzəbin yeganə dərmanı susmaqdır.
  • Qidanın ən yaxşı ədviyyatı aclıqdır.
  • Qırılması mümkün olmayan yeganə tel ana ilə övlad arasındakı teldir.
  • Qorxularınızdan xilas olmaq istəyirsinizsə , həyatda ən çox qorxduğunuz şeyin bir gün başınıza gələcəyini qəbul edin.

LRedaktə

  • Lüks süni yoxsulluqdur.

MRedaktə

  • Mən Afina və ya Yunanıstanın deyil, dünyanın bir vətəndaşıyam.
  • Mən bilirəm ki, heç nə bilmirəm, amma başqaları bunu da bilmir.
  • Mən təkcə onu bilirəm ki, heç nə bilmirəm.
  • Mən yeyirəm, yaşamaq üçün, başqa insanlar isə yaşayırlar ki, yesinlər.
  • Mənim üçün deyingən arvad, at minənlər üçün tərs atlar kimidir. Onların tərs atların öhdəsindən gəldikdən sonra başqa atların öhdəsindən də asanlıqla gəldikləri kimi mən də Ksantippdə başqa adamlarla necə rəftar etməyi öyrənirəm.
  • Müayinə olunmayan bir həyat yaşamağa dəyməz.
  • Mükəmməl insan o insandır ki, o, mükəmməliyə can atır. Xoşbəxt insan o insandır ki, o, öz məqsədinə çatdığını dərk edir.
  • Müstəqillik ən çox "Yox" demək bacarığı üzərində qurulub.
  • Mütaliə bir cəmiyyətin gündəlik vərdişinə çevrilsə, həmin cəmiyyət xoşbəxt olar..[5]

NRedaktə

  • Narahatlıqlarınızdan xilas olmaq istəyirsinizsə yaşamaqdan ən çox qorxduğunuz şeyin bir gün başınıza gələcəyini qəbul edin.
  • Nə istəyirsən elə, onsuz da peşman olacaqsan.
  • Nə qədər ki, nəfəsim gəlir, bacarığım var, filosofluq etməkdən əl çəkməyəcəm.
  • Nəfsdə hakimlik böyük bir ölkəyə hakimlik qədər çətin və vacibdir.
  • Nisbi emosional dəyərlərə söykənən əxlaq sadəcə bir xəyaldır.

ORedaktə

  • O qədər şeylər var ki, onsuz yaşamaq olar!
  • Optimist bir insan ayaqqabıları oğurlanınca "ayaqlarım var " deyə bilən insandır.
  • Otların dostluq yolunda böyüməsinə icazə verməyin.

ÖRedaktə

  • Ölçüdən artıq heç nə.
  • Ölüm haqqında yaxşı əhval-ruhiyyəni qoruyun və bu həqiqəti özünüzə uyğunlaşdırın ki, yaxşı bir insana nə həyatda, nə də ölümdən sonra pis bir şey ola bilməz.
  • Öz səhvlərindən nəticə çıxarmağı bacaran şəxs xoşbəxtliyə çata bilər.
  • Öz şəxsi işin barədə başqası ilə məsləhətləşmək istəyirsənsə, əvvəlcə onun özünün şəxsi işlərini necə qurmasına fikir ver.
  • Öz-özünü dərk et. (“Özünü tanı”)
  • Özündən aşağı olmaq cahillik, yuxarı olmaq isə müdriklikdir.
  • Özümü siyasətə həsr etsəydim çoxdan ölmüşdüm.
  • Özünü tapmaq istəyirsənsə özün üçün düşün.
  • Özünüzü anlamaq, biliyin başlanğıcıdır.

PRedaktə

  • Pis adam başqalarına pisliyi özü üçün heç bir fayda güdmədən edir.
  • Pis adamın xeyirxah niyyətini onun bəd əməllərindən ayırmaq çətindir.
  • Pis əxlaq yaraya oxşayır, sağalsa da, izi qalır.

RRedaktə

  • Rüsvayçı həzzin ləzzəti gedər, xəcalət qalar.
  • Rüsvayçılıqla yaşamaqdansa, mərdcəsinə ölmək şərəflidir.

SRedaktə

  • Sağlamlıq - hər şey deyil, amma sağlamlıqsız da hər şey heç nədir.
  • Sevməyi ən çətin olanlar, ən çox ehtiyacı olanlardır.
  • Səmimi dostluq olmadan heç bir ünsiyyətdən söhbət gedə bilməz.
  • - Sən günahsız ölürsən,- arvadı dedi; o etiraz etdi:- sən istəyərdin ki, layiqincə?
  • Sənin dediklərini deyən adam yox, sənin düzgün demədiklərinə etiraz edən adam sədaqətlidir.
  • Sənin qəbahətlərini üzünə deyən düşmən, bunları gizlədən dostdan yaxşıdır.
  • Sərxoşluq qüsurları yaratmır, onları aşkar edir. Xoşbəxtlik xasiyyətləri dəyişmir, onları vurğulayır.
  • Söz təsir etməyənə dəyənək də kömək etməyəcək.

ŞRedaktə

  • Şah və hökmdar o kəs deyil ki, başlarında tac, altlarında qızıl taxt var, o kəs deyil ki, adlı-sanlı əyanlar tərəfindən seçilib, o kəs deyil ki, taleyin, yaxud zorakılığın sayəsində hakimiyyətə gəlib, xeyir, hökmdar o kəsdir ki, hökmranlıq etməyi bacarır.
  • Şairlər şeiri hikmətlə deyil, peyğəmbərlərdə və ya görücüdə tapıla bilən bir növ ilham yolu ilə yaradırlar, çünki nə demək istədiklərini bilmədən çox gözəl şeylər söyləyə bilirlər.
  • Şairlər yalnız Allahın təfsirçiləridir.
  • Şayiə heç də həmişə səhv etmir.
  • Şöhrət ölməz əməllərin ətridir.

TRedaktə

  • Tabe olmaq üçün özünü azad hiss etməlisən.
  • Tək işsiz olanlar deyil, daha yaxşı işlər edə biləcək olanlar da başıboşdur.
  • Təkcə onu bilirəm ki, mən heç nə bilmirəm.
  • Təsirli söz əbədi, dəyərsiz söz isə fanidir.
  • Təvazökar olmaqla dərmanı olmayan dərdlərinizə dərman tapa bilərsiniz.

URedaktə

  • Uşağından umduğun münasibəti və mehribanlığı ata-anana göstər.

YRedaktə

  • Yaxşı bir həkimdə dörd xüsusiyyət vardır: nəzakətlə dinləmək, ağıllı danışmaq, diqqətlə düşünmək və tərəfsiz qərar vermək.
  • Yaxşı məsləhətçi istənilən var - dövlətdən daha yaxşıdır.
  • Yalan sözlər nəinki özü-özlüyündə məkrlidir, eyni zamanda ruhu pis edir.
  • Yalnız bir xeyir var – bilik. Yalnız bir şər var – cəhalət.
  • Yalnız bir xoşbəxtlik var-bilik, bir bədbəxtlik var-cəhalət. Var-dövlət və ad-san heç bir ləyaqət gətirmir, əksinə yalnız pis şeylər doğurur.
  • Yalnız həqiqi bilik heç bir şey bilmədiyinizi bilməkdir.
  • Yalnız özünü axtar, hər şeyi taparsan.
  • Yanlış düşüncədə qalmaqdansa fikrinizi dəyişdirmək daha yaxşıdır.
  • Yaradıcı öz əsərlərində ruhun halını ifadə etməlidir.
  • Yazılan əsəri hamı oxuya bilər – başa düşən də, düşməyən də. Əsər kimlə danışmağın lazım olduğunu, kimlə danışmağın lazım olmadığını bilmir. Ona qarşı etinasızlıq və ya haqsızlıq edəndə atasının köməyinə ehtiyacı olur, özü isə nə müdafiə olunmağı, nə də özünə köməklik etməyi bacarmır.
  • Yemək barəsində düşünməyəndə yemək ye, başqa içki olmayanda əlindəkini daha ləzzətlə içərsən: Allaha ən yaxın insan aza qane olan insandır.
  • Yerində danışmaq və susmaq bacarığı böyük ağıl tələb edir.
  • Yol verdiyi hər səhvdən düzgün nəticə çıxara bilən adam təcrübə qazanaraq öz istəyinə nail olur.

ZRedaktə

  • Zərərli yeməyi az yemək faydalı yeməyi çox yeməkdən yaxşıdır.

MənbəRedaktə

  • Aforizmlər və hikmətli sözlər. Bakı, 2005.

İstinadlarRedaktə

Vikianbarda Sokrat ilə əlaqəli mediafayllar var.

  1. Səlahəddin Xəlilov. Aforizmlər: seçilmişlərdən seçilmişlər. Bakı,2012,
  2. Aydın Əlizadə. Antik fəlsəfə tarixi. Bakı,2016. səh.69-70
  3. Aforizmlər. Bakı, 2013. səh.40
  4. Xəzinə. Bakı, 1997. səh.44
  5. Ağıla və qəlbə işıq saçan sözlər. Bakı, 2014. səh.332