"Latın atalar sözləri" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər

4.446 bayt əlavə edildi ,  4 il öncə
Nəzərə çarpan dəyişiklik yoxdur.
 
* ''A nullo diligitur, qui neminem diligit.''
:: Tərcümə: Heç kimi sevməyəni heç kim sevmir.
 
* ''Ab altero expectes, alteri quod feceris.''
:: Tərcümə: Başqalarından sənin başqaları üçün etdiyini gözlə.
:: Mənbə: Publili Sir
 
* ''Abducet praedam, cui occurit prior.''
:: Tərcümə: Kim birinci gəlirsə, qəniməti də o aparır.
 
* ''Abeunt studia in mores.''
:: Tərcümə: Məşqlər xarakterdə iz qoyur.
:: Mənbə: Ovidi
 
* ''Absentem laedit, qui cum ebrio litigat.''
:: Tərcümə: Sərxoşla mübahisə edən, olmayan düşmənlə vuruşur.
 
* ''Abstractum pro concreto.''
:: Tərcümə: Konkretliyin əvəzinə mücərrədlik.
 
* ''Abyssus abyssum invocat.''
 
* ''Accidit in puncto, quod non contigit in anno.''
:: Tərcümə: Bir anda elə şey baş verir ki, ona illərlə ümid etmirsən.
 
* ''Accipere quid ut justitiam facias, non est tam accipere quam extorquere.''
:: Tərcümə: Ədaləti bərpa etmək üçün mükafat almaq, almaqdan daha çox zorakılıqdır.
 
* ''Ad augusta per angusta''
:: Tərcümə: Zirvəyə aparan yol çətin olur.
 
* ''Ad cogitandum et agendum homo natus est''
:: Tərcümə: İnsan düşünmək və iş görmək üçün yaranmışdır.
 
* ''Ad Kalendas Graecas''
 
* ''Ad poenitendum properat, cito qui judicat.''
:: Tərcümə: Tez qərar verən, tez peşman olur.
 
* ''Ad primos ictus non corruit ardua quercus.''
:: Tərcümə: Hündür palıd birinci zərbədən aşmaz.
 
* ''Aditum nocendi perfido praestat fides.''
 
* ''Adprime in vita esse utile, ut ne quid nimis.''
:: Tərcümə: Həyatın əsas qanunu - həddən ziyadə heç nə.
 
* ''Aes debitorem leve, grave inimicum facit.''
:: Tərcümə: Kiçik borc borclu edir, böyük borc düşmən.
 
* ''Alea jacta est''
:: Tərcümə: Püşk atılıb.
:: TərcüməHərfi tərcümə: Sümüklər hərəkətdədir.
:: Mənbə: [[Yuli Sezar]]ın Rubikon çayını keçərkən dediyi sözlər.
 
 
* ''Aliis inserviendo consumor''
:: Tərcümə: Başqalarına xidmət edə-edə yanıram.
 
* ''Alium silere quod voles, primus sile.''
:: Tərcümə: İstəyirsənsə nə haqdasa sussunlar, birinci sus.
:: Mənbə: [[Seneka]].
 
 
* ''Amicitia aequalitas.''
:: Tərcümə: Dostluq - bərabərlikdir.
 
* ''Amicus certus in re incerta cernitur.''
 
* ''Amicus verus cognoscitur amore, more, ore, re''
:: Tərcümə: Həqiqi dost sevgiylə, münasibətlə, sözlə, işlə tanınır.
 
* ''Amicus (mihi) Plato, sed magis amica veritas.''
 
* ''Amoris vulnus sanat idem, qui facit.''
:: Tərcümə: Eşq yarasını (bu yaranı) vuran müalicə edir.
 
* ''Amor non est medicabilis herbis.''
 
* ''Animis opibusque parati''
:: Tərcümə: Ürəyimizlə və əməlimizlə hazırıq.
 
* ''Aquila non captat muscas.''
:: Tərcümə: Qartal milçək tutmur.
 
* ''Aquilam volare doces''
 
* ''Ars gratia artis''
:: Tərcümə: İncəsənət naminə incəsənət.
:: Mənbə: "Metro-Goldwyn-Mayer" şirkətinin şüarı.
 
* ''Ars longa, vita brevis''
:: Tərcümə: İncəsənət əbədidir, həyat qısa.
 
* ''Artes molliunt mores.''
:: Tərcümə: İncəsənət xasiyyəti yumşaldır.
 
* ''Audentes fortuna juvat.''
 
* ''Aut Caesar, aut nihil''
:: Tərcümə: Ya Sezar, ya heç nə.
:: [[w:Çezare Borca|Çezare Borca]]nın devizi.
 
 
* ''Beati hispani, quibus vivere bibere est.''
:: "Tərcümə: Yaşamağı içməyə bərabər tutan ispanlar xoşbəxtdirlər".
:: Şərh: İspan dilində "v" hərfinin "b" kimi tələffüz olunmasına eyham vurulur.
 
* ''Beati pauperes spiritu.''
:: Tərcümə: ''Ruhu kasıb olanlar müqəddəsdir.''
:: Mənbə: Vulqata, Matvey 5:3
 
* ''Beatus, qui prodest, quibus potest.''
:: Tərcümə: ''Bacardığı hər kəsə yardım edən kəs xoşbəxtdir.''
 
* ''Bene qui latuit bene vixit.''
:: Tərcümə: ''Nəzərə çarpmadan yaşayan yaxşı yaşayır.''
:: [[Ovidi]], Tristia, III.iv.25
 
 
* ''Bis repetita non placent''
:: Tərcümə: ''Təkrarçılıq yaxşı qarşılanmır.''
:: Mənbə: [[Horatsi]], Ars Poetica 365
 
* ''Bona diagnosis, bona curatio.''
:: Tərcümə: ''Yaxşı diaqnoz, yxşı müalicə.''
 
* ''Bona valetudo melior est quam maximae divitiae.''
:: Tərcümə: ''Yaxşı sağlamlıq ən böyük var-dövlətdən bahadır.''
 
* ''Boni pastoris est tondere pecus, non deglubere.''
:: Tərcümə: ''Yaxşı çoban qoyunu qırxanda onun dərisini soymur.''
:: Şərh: Roma imperatoru [[Tiberi]] öz canişinlərinə müraciətlə.
 
 
* ''Carpamus dulcia: nostrum est, quod vivis: cinis et manes et fabula fies.''
:: Tərcümə: ''Gəlin həyatın şirinliyini dadaq: onun üçün yaşayırıq, sonra isə biz tozakülə, ruhakölgəyə, mifə çevriləcəyik.''
:: Persi, Sat.Saturae, v. 151
 
* ''Casus ordinarius''
:: Tərcümə: ''Adi hadisə.''
 
* ''Casus extraordinarius''
:: Tərcümə: ''Qeyri-adi hadisə.''
 
* ''Cedo nulli''
:: "Tərcümə: ''Mən heç kimə güzəştə gedirəm."''
 
* ''Cibi condimentum est fames''
:: "Tərcümə: ''Aclıq hər yeməyə ədviyyatdır."''
 
* ''Citius, altius, fortius!''
 
* ''Civis Romanus sum.''
:: "Tərcümə: ''Mən Romalıyam" .''
:: Mənbə: [[Siseron]]
 
* ''Clara pacta, boni amici.''
:: "Tərcümə: ''Aydın razılaşmalar, yaxşı dostlar."''
 
* ''Claude os, aperi oculos!''
:: "Tərcümə: ''Ağzını yum, gözlərini aç." ''
 
* ''Cogitationis poenam nemo patitur.''
:: Tərcümə: ''Heç kim düşüncələrinə görə cəzalandırılmır.''
 
* ''Cogito, ergo sum.''
 
* ''Concordia civium murus urbium.''
:: "Tərcümə: ''Vətəndaşların harmoniyası şəhərlərin divarları kimidir."''
 
* ''Concordia rarvae res crescunt, discordia maximae dilabuntur''
:: Tərcümə: ''Harmoniya olduqda ən kiçik də böyüyür, nizamsızlıqda isə böyük də yox olur. ''
 
* ''Conscientia mille testes.''
 
* ''Consuetudo est altera natura''
:: Tərcümə: ''Vərdiş - ikinci xasiyyətdir.''
 
* ''Contra spem spero.''
 
* ''Cui bono''
:: Tərcümə: ''Kimə sərf eləyiredir?''
:: Mənbə: [[Siseron]], "Ameriyalı Rossinin müdafiəsi üçün çıxış", XXX, 84
 
 
* ''De minimis non curat praetor.'' (və ya ''rex'', ya da ''lex'')
:: Tərcümə: ''"Səlahiyyət sahibləri" (və ya "hökmdar", ya da "qanun") "əhəmiyyətsiz şeylərə diqqət yetirmirlər."''
 
* ''De mortuis aut bene, aut nihil''
 
* ''Dictum sapienti sat est.''
:: Tərcümə: ''Deyilən söz müdrikə kifayətdir.''
:: Mənası [[Azərbaycan dili]]ndəki "Arifə bir işarə" deyiminə müvafiqdir.
 
 
* ''Errare humanum est, stultum est in errore perseverare''.
:: Tərcümə: ''Səhv etmək insana xasdır, amma öz səhvlərində təkid etmək axmaqlıqdır.''
 
* ''Eruditio aspera optima est''
 
* ''Et tu autem, Brute!''
:: Tərcümə: ''Sən də mi, Brut!''
:: Mənbə: [[YuliUilyam SezarŞekspir|Şekspir]]in "Yuli Sezar" pyesində ([[UilyamYuli ŞekspirSezar|ŞekspirSezar]]inın Sezarınölüm adınaayağında çıxardığıdediyi sözlər).
 
* ''Ex libris''
 
* ''Ex tempore''
:: Tərcümə: ''Tələbata görə.''
 
* ''Exitus letalis''
:: Tərcümə: ''Ölümcül sonluq.''
 
* ''Experientia est optima magistra''
:: Tərcümə: ''Təcrübə — ən yaxşı müəllimdir.''
 
== F ==
 
* ''Fas est et ab hoste doceri''
:: Tərcümə: ''Düşməndən də öyrənmək olar.''
:: Mənbə: [[Ovidi]], "[[Çevrilmələr]]"
 
 
*''Gallia est omnis divisa in partes tres''
::Tərcümə: "''Qalliya üç hissəyə bölünüb."''
::Mənbə: [[Yuli SezarınSezar]]ın "Qalliya müharibəsinə şərhlər"inin (''"Commentarii de Bello Gallico"'') ilk cümləsi.
 
*''Gaudeamus igitur iuvenes dum sumus''
::Tərcümə: "''Nə qədər ki, gəncik bundan həzz almalıyıq."''
::Mənbə: Köhnə alman tələbə mahnısının sözləri. Hazırda bir sıra qərb universitetlərinin devizidir.
 
*''Gens una sumus''
::Tərcümə: "''Biz bir ailəyik."''
::Mənbə: Beynəlxalq Şahmat Federasiyası — FIDE-nin şüarı.
 
*''Gloria victis.''
::Tərcümə: "''Məğlublara eşq olsun."''
 
*''Gloriosum est iniurias oblivisci.''
::Tərcümə: "''Ədalətsizliyi unutmaq şərəflidir."''
 
*''Graeca fides, nulla fides''
::Tərcümə: "''Yunan düzgünlüyü - düzgünsüzlükdür". ''
 
*''Gutta cavat lapidem''
::Tərcümə: "''Damla daşı yonur" ([[Ovidi]], ''Məktublar.'')
::Mənbə: [[Ovidi]], ''"Məktublar"''
 
*''Gutta cavat lapidem non bis, sed saepe cadendo; sic homo fit sapiens non bis, sed saepe legendo.''
::Tərcümə: "''Damla daşı iki dəfə yox, çox düşməklə yonur, eynilə insan da iki kitab oxumaqla yox, çox kitab oxumaqla müdrik olur." ''
::Mənbə: [[Cordano Bruno]], "Məşəl" (''Il Candelaio'')
 
== H ==
* ''Habent sua fata libelli''
:: Tərcümə: ''Kitabların öz taleyi var.''
:: Mənbə: [[Terensian Mavr]]
 
* ''Haec studia adolescentiam alunt, senectutem oblectant, secundas res ornant, adversis solatium ac perfugium praebent''
:: Tərcümə: ''Elmlə məşğul olmaq gəncləri qidalandırır, yaşlıları fərəhləndirir, xoşbəxtlikdə bəzək, bədbəxtlikdə sığınacaq olur''
:: Mənbə: [[Siseron]], “Arxinin"Arxinin müdafiəsinə”müdafiəsinə", VII, 16
 
* ''Haud semper errat fama''
:: Tərcümə: ''Şayiələr həmişə səhv etmir''
 
* ''Hectorem quis nosset, felix si Troja fuisset?''
 
* ''Historia est magistra vitae''
:: Tərcümə: ''Tarix — həyat müəllimidir.''.
:: Mənbə: [[Siseron]], “Orator haqqında”, II, 9, 36
 
* ''Historiam nescire hoc est semper puerum esse''
:: Tərcümə: ''Tarixi bilməmək — həmişə körpə qalmaq deməkdir.''
:: Mənbə: [[Siseron]]
 
* ''Hoc unum scio, quod nihil scio''
:: Tərcümə: ''Mən bilirəm ki, heç nə bilmirəm.''
:: Mənbə: [[Diogen]]
 
* ''Homines quo plura habent, eo cupiunt ampliora''
:: Tərcümə: ''İnsanlar çox şeyə sahib olduqca, daha da artığını istəyirlər.''
:: Mənbə: [[Seneka]]
 
 
* ''Homo ornat locum, non locus hominem''
:: Tərcümə: ''İnsan yeri bəzəyir, yer insanı yox.''
 
* ''Homo proponit, sed deus disponit.''
 
* ''Honores mutant mores, sed raro in meliores''
:: Tərcümə: ''Şan-şöhrət xasiyyəti dəyişir, amma nadir hallarda yaxşıya doğru.''
 
* ''Honoris causa''
:: Tərcümə: ''xidmətlərinəXidmətlərinə görə''
 
* ''Horribile dictu!''
 
* ''Humanitatis optima est certatio''
:: Tərcümə: ''Ən alicənab yarış — insaniyyətdə yarışmaqdır.''
:: Mənbə: [[Publili Sir]]
 
*''Infinitus est numerus stultorum''
:: Tərcümə: ''Axmaqların sayı-hesabı yoxdur.''
:: Mənbə: [[w:Vulqata|Vulqata]], [[EkkleziastEkklesiast]] 1:15.
 
* ''Injuriam facilius facias quam feras''
 
*''Inter arma enim silent leges (Musae).''
:: Tərcümə: ''Müharibə zamanı qanunlar (və ya Muzalar) susur.''
:: Mənbə: [[Siseron]], ''Oratio Pro Annio Milone (IV)''
 
 
== N ==
* ''Nam vitiis nemo sine nascitur''
:: Tərcümə: ''Heç kəs çatışmazlıqlarsız doğulmur.''
 
* ''Natura abhorret vacuum''
:: Tərcümə: ''Təbiət boşluğa dözmür.''
 
* ''Navigare necesse est, vivere non est necesse.''
:: Tərcümə: ''Üzmək zəruridir, yaşamaq zərurət deyil.''
 
* ''Ne quid expectes amicos, quod tute agere possis.''
:: Tərcümə: Dostlarından heç nə gözləmə, özün nə bacarırsansa, onu et.
 
* ''nemo me impune lacessit''
:: Tərcümə: ''Heç kəs mənə cəzasız toxuna bilməz.''
:: Mənbə: [şotland kral şüarı]
 
* ''Nemo omnia potest scire''
:: Tərcümə: ''Heç kəs hər şeyi bilə bilməz.''
 
* ''Nemo regere potest nisi qui et regi.''
:: Tərcümə: İdarə edilməsi mümkün olan kəs idarə etməyi bacarmaz.
 
* ''Nescis quid serus vesper vehat.''
:: Tərcümə: ''Gecənin nə gətirəcəyini bilə bilməzsən.''
 
* ''Nihil desperandum''
:: Tərcümə: ''Heç vaxt ümidini itirmə.''
 
* ''Nihil novi sub sole''
:: Tərcümə: ''Günəşin altında heç nə yeni deyil.''
:: Mənbə: [[Vulqata]], [[Ekklesiast]] 1:9.
 
* ''Nocere facile est, prodesse difficile.''
:: Tərcümə: ''Zərər vurmaq asandır, yardım etmək çətindir.''
 
* ''Noli nocere!''
:: Tərcümə: ''Zərər vurma!''
 
* ''Noli turbare circulos meos!''
:: Tərcümə: ''Mənim çertyojlarıma toxunma!''
:: Mənbə: [[Arximed]]in Roma əsgərinə verdiyi cavab. Bu itaətsizliyə görə Arximed öldürülüb.
 
* ''Nolite mittere margaritas ante porcos!''
:: Tərcümə: ''Donuzların önünə muncuq tökməyin!''
:: Mənbə: [[İncil]] ([[s:la:Biblia Sacra Vulgata (Stuttgartensia)/Matthaeus|Matfey 7:6]])
 
* ''Non alios suo modulo metire.''
:: Tərcümə: ''Başqalarını öz ölçü meyarınla ölçmə.''
 
* ''Non annumero verba sed appendere''
:: Tərcümə: ''Sözləri saymazlar, çəkərlər (tərəzidə).''
:: Mənbə: [[Siseron]]
 
* ''Non est via in medicina sine lingua Latina''
:: Tərcümə: ''Tibbin yolu latın dili olmadan keçilməzdir.''
 
* ''Non nobis solum nati sumus''
:: Tərcümə: ''Biz yalnız özümüz üçün doğulmamışıq.''
:: [[Siseron]], "Öhdəliklər haqda" (''De Officiis''), I kitab, bölmə 22
 
* ''Non progredi est regredi''
:: Tərcümə: ''İrəli getməmək, geriyə getməkdir.''
 
* ''Non quia difficilia sunt non audemus, sed quia non audemus, difficilia sunt.''
:: Tərcümə: ''İşlər bizim cürət etmədiyimiz üçün çətin deyil, biz çətin işləri görməyə cürət etmirik.''
:: Mənbə: [[Seneka]], Lusiliyə məktublar, məktub 104, bölmə 26, sətir 5
 
* ''Non semper erit aestas.''
:: Tərcümə: ''Həmişə yay olmayacaq.''
 
* ''Nosce te ipsum''
:: Tərcümə: ''Özünü dərk et'' ({{lang-grc|γνῶθι σεαυτόν}} ifadəsindən)
:: Mənbə: [http://www.bibliotekar.ru/encSlov/15/110.htm Delfdə Apollon məbədinin üzərindəki yazı]
 
* ''Nota bene''
:: Tərcümə: ''Diqqət edin''
 
* ''Nulla calamitas sola''
:: Tərcümə: ''Bədbəxtlik tək gəlmir.''
 
* ''Nulla regula sine exceptione''
:: Tərcümə: ''İstisnasız qayda yoxdur.''
 
* ''Nulla dies sine linea''
:: Tərcümə: ''Xətsiz bir gün olmaz''
:: Mənbə: Böyük Plini qədim yunan rəssamı Apelles haqda (“Naturalis historia”, XXXV, 36)
 
* ''Nulla poena, nulla lex.''
:: Tərcümə: ''Cəza yoxdursa, qanun yoxdur.''
 
* ''Nullum crimen sine lege''
:: Tərcümə: ''Qanunlar susursa, cinayət yoxdur.''
 
* ''Nullus est liber tam mallus, ut non aliqua parte prosit.''
:: Tərcümə: ''Heç bir kitab elə pis ola bilməz ki, onun bir faydalı hissəsi olmasın.''
:: [[Kiçik Plini]]nin [[Böyük Plini]]yə aid etdiyi sözlər. ''Epistulae'', məktub 5, 10
 
* ''Nusquam est qui ubique est.''
:: Tərcümə: ''Kim ki hər yerdədir, o heç yerdə deyil.''
:: Mənbə: [[Seneka]]
 
== O ==
 
*''Tempora mutantur et nos mutamur in illis''
:: Tərcümə: ''Zaman dəyişir, onunla birlikdə biz də dəyişirik.''
 
* ''Tempori parce!''
:: Tərcümə: "''Zamanı qoru!"''
:: Mənbə: {{cite book | last1 = Gottlob Zumpt | first = Karl | edition = 4 | year = 1836 | title = A grammar of the Latin language | publisher = B. Fellowes | page = 275 | pages = 486}}
 
 
* ''Tempus fugit.''
:: Tərcümə: "''Vaxt uçur".''
:: Tam versiyası: ''Sed fugit interea, fugit irreparabile tempus'' — Tərcümə: "Bu arada, əvəzolunmaz vaxt uçur"
:: Mənbə: [[Vergili]]
 
* ''Volens nolens''
:: Tərcümə: ''İstər-istəməz''
 
* ''Volo, non valeo''
102

edits