Avar atalar sözləri



A B C Ç D E Ə F G H X  İ   J  K Q L M N O Ö P R S Ş T U Ü V Y Z


ARedaktə

  • Aclıq utanmaq, varlılıq da həddini bilməz. Ракъийта лумус лъануру, бечелъийтаги танхъзи.
  • Axsağın kölgəsi də axsaq olar. Лекъасул растадги лекъаб бо’на.
  • Ağacdan yıxılan deyər ki, məni qaldırmağa ağacdan yıxılanı gətirin. Гъотlоса вортарас бицана: жив вокlзи гъотlоса вортарав вачун.
  • Ağıllı qorxaq qorxmaz dəlidən yaxşıdır. Ихlанав (хlинкъулев) цlодорав, ихlанурав гlадаласдаса лъикl.
  • Ağıllının ağlı başında, ağılsızın ağlı dilində olar. Цlодорасул гlакълу бикьарда, гlадаласул гlакълу мацlалда кьад бо’на.
  • Ağıllıya bir işarə bəsdir, ağılsıza başa salmaq lazımdır. Гlакъиласе цо ишар гуна, г|адаласда бич|зи богъзи хьана.
  • Ağılsız söhbətə and içməklə başlar, səfeh söhbətə - atalar sözləri ilə. Шибги гураб гап гьедийтаса, цlодораб гап масалуса байбихьана.
  • Allah da münbit torpaqlari sevir. Аллагьасиги лъикlал ракьал ракьана.
  • Arvada tərif, ata nəvaziş. Руччабай (чlужу) лъикlай йези гlолo йеци, чу лъикlаб бези – кер бачун.
  • At yerişindən, insan danışığından tanınar. Чу гали бокlийтса, адам мецlейса лъана.
  • Ata tərəfi qohumlarını pisləmə, ana tərəfi qohumlarını tərifləmə. Эмцул рахъисаб гlагарлъи какугуй, эбелалъул рахъисаб гlагарлъи бецугуй.
  • Atanın qədri öləndən sonra bilinər. Эмцул (инсул) къимат жив хlунутун кlараса нахъа лъана.
  • Atına baxıb dayçanı al, anasına baxıb qızını al. Гlалата балатун тай босун, эбел йехьу яс ячун.
  • Ayağı qırılmış keçinin üstünə palıd ağacı da yıxılar. Бох бекараб цlеда кьад, михъул гъетlги бихана.

BRedaktə

  • Baxırsan mumdur, dişləyirsən – dəmir. Кьад бала хlойо рехьараб, хlанчlрулъну мах батана.
  • Bal çox olsa, acı gələr. Кида гьоцlо гlемерлърилъи кьугlаб бена.
  • Başda ağıl olması qızıldan qiymətlidir. Бикьарда гlакълу бегьи цо месед буго.
  • Başın harda salamat olacaqsa, oraya qoy. Бекьер гъанийзухъ лъе, чдаго хутдиби.
  • Bəri başdan buynuzundan tutmasan, sonra quyruğundan tuta bilməzsən. Байбихьилта гучаса хоно гьеилъи, дагlатуну кlолаб мехалъ мегъейса хоно кlануру.
  • Bu il suda olan, gələn il suda üzər. Агьаб соналъ лъудуа кьад танхъу вегьухьалъи, кьад белъенаб соналъ суртзиги (лъелдезиги) куцина.
  • Budağı vurarlar ki, ağac başa düşsün. Гlончlлоа бана гъотlоа бичlзи.

CRedaktə

  • Camaat üçün söz deyən çamaat üçün çalışandır. Жамагlатуй гlоло рагlи бицанав, жамагlатуй г|оло векердала.
  • Cığırla gedən qayıtmaz, yol ilə gedən qayıdar. Жигъируд кlарав нахъи вусалуру, нухlлид кlарав нахъи вусала.

ÇRedaktə

  • Çoban itə, it də quyruğa tapşırar. Вехьас гьеда, гьедги мегъеа богъна.
  • Çox gəzən çox görər, çox oxuyan çox bilər. Гlемер сердарасда гlемераб бехьна, гlемер цlалрасда гlемераб лъана.
  • Çox yaşayan çox bilməz, çox görən çox bilər.
  • Çörək ümidi ilə ağlını itirmə. Чудуа умудлъутун г|акълу кудиса кьогуй.

DRedaktə

  • Danışa bilmirsənsə, heç olmasa sus otur. Гедези лъа вишинуру, валъу хьуну во’зи гlаги лъай.
  • Desələr, dağ dağın yanına gedib, inan, desələr, xasiyyətini dəyişib, inanma. Бицнухьалъи меер мугlрухъ кlала божун, бицнухьалъи гlамал хъисала божнугуй.
  • Dəmirçi üşüməz, molla ac qalmaz. Мухул устарав вогьнуру, дибирав вакъу хутlнуру.
  • Dəyirmançıda çörək, ovçuda ət olar. Гьубигьанасухъ чед бо’на, чанахъансухъ – гьан.
  • Dil qısa, kəndir uzun yaxşıdır. Мацl гъутlаб, киндир халаб лъик.
  • Dil özü də bir xəzinədir. Мацl жибги цо бечелъи.
  • Doğma qız yad oğuldan yaxşıdır. Жинел яс чадал васдаса лъикl.
  • Dostunu qış üçün yox, yay üçün seç. Гьудул кьиндал гуро, риидал къурагlала.
  • Dovşan kolluqda ikən qazanı ocağa qoyma. Гlанкl чlазагlанго хьаг цlудуа кьад лъогуй.
  • Dovşanın ayaqları ona düşməndir, bildirçinin isə-səsi. Довшанул (гlанкl) душман бохал, чlоpолилъул душман-долъул ахи.
  • Döyüşə ən axırda, evə gedəndə qabaqda dur. Ругъулъ вишу ахирта, рикъив кlолалъну вишу цеве.

ERedaktə

  • Elm nə oğurlanan, nə yanan, nə çürüyən, nə də heç vaxt itməyən, həmişə yanında olan bir sərvətdir. Гlелму буго бикъукlанураб, цlудуд бохlнураб, турнураб, даима цадахъ бугаб бечелъи.
  • Elm olmasa, ağıl çiçəklənməz. Гlакълу гlелму гье’ну тlойогьануру.
  • Elmin başlanğıcı-ağıl, ağlın başlanğıcı- səbrdir. Гlелмулъул байбихьил гlакьлу, гlакьлулъул байбихьил сабру.

ƏRedaktə

  • Əgər baş ağıllansa, əyin də təzələnər. Бекьер сагъаб бегьу хьалъи кьад регьараб рекьелги цlилъна.
  • Əgər əkinin ortasında camışlar otlayırsa, əkin kənarından keçi balalarını qovmaq mənasızdır. Бугlата кьороб гимиш билъатуну, гъирагъуса цlедул кlенчl бичахийлъул магlна шеб?
  • Əgər kimisə rüsvay etsən, bir gün özün də rüsvay olarsan. Лъид цог чи вехе тlамрилъи, цо къоялъ живги цогияс гъаб къойну тlамна.
  • Ər yaxşıdır - arvad da yaxşıdır, arvad yaxşıdır - ər də yaxşıdır. Чи лъикав ватилъи руччабайги ликъай йена, руччабай ликъай йегьухьалъи чиги ликlав вена.

GRedaktə

  • Gördüyün – həqiqət, eşitdiyin – yalandır. Берда бехьраб буго битlраб, риараб – гьебес.
  • Gözlər bir-birini görməsin deyə aralarında burun yaranıb. Кlиго берда цо цояб бехьугутlзи гlоло кьороб мушуш бижила.
  • Gözəl-görünən deyil, xoşa gələn gözəldir. Берцинаб-бехьнабгуру, берцинабрекlейкъубулаббо’на.
  • Gözün çıxınca əl qoy (tut). Бер бахъзагlан хъат чlай.
  • Güllə bir nəfəri, söz on nəfəri öldürər. Гуллид цо адам чlана, хабаралъ – анцlго.

HRedaktə

  • Heyvan zahirən, insan daxilən rəngarəngdir. Хlайван кьаса, инсан угьриса чарчараб бо’на.
  • Həqiqəti söyləyəndə ürək də razı qalar. Битlраб хабар бицарасул ракlги кьад рекъана.
  • Həkim dərmanından, insan sözündən tanınar. Тlохдирав кьураб дармануса, адам мецlейса лъана.
  • Hər kəs öz evində xandır. Гьар цочи жинел рикъив вуго хан.
  • Hər kəs üçün öz vətəni Bağdaddır. Жив-жив чияси гlоло жинел бакl жиней Багъдад буго.
  • Hündürün altından, alçağın üstündən keç. Кьухъата кьаса, рохlотlата гlодоса лъугьун.

XRedaktə

  • Xəncərdə mərhəmət, güllədə söz olmaz. Хонжроа рахlму лъануру, гуллилги бер бо’нуру.
  • Xəstəlik aula ya tacirin yükündə, ya da dilənçinin torbasında gələr. Росну унти бена я бечеясул боцlитухуну, яги мискьинчисул чантану.

İRedaktə

  • İçkidən sərxoş olan ayılar, var-dövlətdən sərxoş olan ayılmaz. Къулид метхарав вична, бечелъуд метхарав киддаги.
  • İgid bir dəfə ölər, qorxaq yüz dəfə. Бихьинчи цо нухlалъ, хlаликатав чи-нусго нухlалъ хlана.
  • İş istəyənə dəyirman, dərd-kədər istəyənə - mal-qara. Хlалтlи бакьараси – гьобо, дард-пикру бакьараси - гlибоцlи къурагlала.
  • İşdə fərsiz, yeməkdə şir. Гьидингуяв xlалтухъан кунана гъалбац| г|адин.
  • İşləmək işi, var-dövlət – danışmağı öyrədir. Хlалтlилъ хlалтlу куцизи вогъна, гlи – боцlилъ - гедези.
  • İşləyənlə işlə, yeyənlə ye. Хlалтlлусдухун хlалтlи, куналусдухун кунай.

KRedaktə

  • Kasıb bir ovuc buğda üçün dağları aşar. Мискьинчияс бугlа бокlзи гlоло меерги бахъна.
  • Kasıbın oğlu qürurlu, qızı da gözəl olar. Мискьинчиясул вас рец гьеав, яс берцинай йона
  • Kənardan gələnin evi kəndin kənarında olar. Кьад верасул рокъ, росу лъуаразухъ бо’на.
  • Köməyində pişiklər varsa, siçanlar heç nə edə bilməzlər. Кумаг кьези гитбил рерлъи, гlункlаз цохlо жо гьубу кlануру.
  • Küləyin pulu tüstü ilə ödənər. Гьoрoд гlадин бикзи бакьарси, цохlо кlуй щвана.

QRedaktə

  • Qarğanın yuvası qarıltısı ilə tanınar. Гъидил бакl долъул сисийса батана.
  • Qələbə çalıb sakitləşməyən uduzanda sakitləşər. Бегьин щвуну вехе ваштанурав, къотун вехе ваштана.
  • Qoçaq məqamında tanınar. Бихьинчи лъана хьаразухъ.
  • Qonağa baxıb çörək kəs, atına baxıb yemini ver. Гьоболчиясда бала чед бекун, чодуа бала чодуй кен кье.
  • Qonağın belində qızıl möhürü olar. Гьоболчийсул мугъалда меседул печат бо’на (досул рицlкъи жинеа цадахъ кьуна).
  • Qonşunun dərdi evin damına düşən yağış kimidir. Чадал дард чардаху кьад баштанаб нукlлаa (цlад) рехьана.
  • Qorxmazla yürüşə, qorxaqla bazara. Ихlанурал нухlлиа рахъна, хlaликатал базарну кlана.
  • Qorxudan qaçmaqla, kasıbçılıqdan işləməklə qurtarmaq olar. Ихlарав дагlатуну, миск|инлъуса хlалтlутуну вахъу хьана.

MRedaktə

  • Mənbəyi bilinməyən var-dövlətin axırı olmur. Киса бераб лъанураб бечелъул кlараб бакlги лъануру.
  • Müharibə oğlan doğmur, doğulanı isə öldürür. Ругъуд вас гьувунуру, гьувурав чlана.

NRedaktə

  • Nə görürsən — həqiqətdir, nə eşidirsən — yalan.
  • Nə günah etdiyini bilmirsənsə, demək, günahkar deyilsən. Дур бунахl шеб дуа лъабишина батну гьеалъи, мун бунахlу хьалуру.
  • Nə yeyib-içdik, bizimdir, qalanı özgənin. Карабгуну къараб нижер буго, хутlраб чадал.
  • Nikahı və evini qorumağı bacar. Никахlги, рокъги (рукъ) цlумзи лъай.

ORedaktə

  • Oğru oğurladığını qəpik kimi, sahibi isə manat kimi görər. Цlогьорасда жинед бикъраб жо цо кlебекl гlадин бехьна, боцlул бекьергьанасда гъуруш кlараб гlадин риана.

ÖRedaktə

  • Öküz ölsə ət, araba sınsa, odun olar. Гlарба хlалъи цlул бена, калдил хlалъи гьан бена.
  • Öküz yedikcə, insan zaman keçdikcə güclənər. Дана кунид къарт|лъна, адам замануд.
  • Ölənlə ölmək olmaz. Хlарасда цадахъ хlуну ренуру.
  • Özgə atından palçığa düşərlər. Чадал чодуа кьаса пилчихуну раштана.
  • Özgə malını qarnı ilə yeyər, öz malını gözü ilə. Жинел боцlи чохьхьод, чадал боцlи бераз кана.
  • Özgə oğlundan öz qızın yaxşıdır.
  • Özü bilməyib özgədən də soruşmayan-ağılsızdır. Жинеа лъанураб жо цlухнурав чи вуго гlадалав, лъанаб жо цlухнав чиги – гадалав.

PRedaktə

  • Padşaha o vaxt yaxşı deyərlər ki, qəbri üstə bir keçi balasının doyacağı qədər ot bitmiş olsun. Пачахlав лъикаб вуго бицну бена досул хlаба кьад цlедул кlенчl гlорцlзи гlеяб хер бижралъну.
  • Pul xanı nökər, nökəri də xan edər. Гlарцуд ханги нукарав, нукаравги хан гьувуна.

RRedaktə

  • Ruh canda, var-dövlət isə əldə olmalıdır. Рухl жандагуа, боцlи кудиб бези хьала.

SRedaktə

  • Sahibkar iş, fəhlə isə yemək barədə fikirləşər. Хlалтlул бекьергьанасул пикруйта хlалтlи, хlалтlухъансул пикруйта кен бо’на.
  • Saxladığın qızıldırsa, söylədiyin – qara puldur. Бихьaраб месед буго, бицараб – гъарапул.
  • Sevgi üçün gözəllik, yuxu üçün yastıq lazım deyil. Рокьи тlамзи гlолo-берцинлъи, макьу шинзи г|олoкъаналъру къураг|алуру.
  • Sən tülküsənsə, mən də quyruğuyam. Мун цер баталъи, дунги магъ буго.
  • Siçanın balası kisəni deşər, canavar balası qoyunu boğar. Гонкlол кьинчlид мошокl багьана, бацlил кlинчlид гlи ганкъна.

ŞRedaktə

  • Şir olmayan meşədən ayının səsi gələr. Гъалбацl гьеаб рохьоб, цид жинед жиб бехьзи богъна.

TRedaktə

  • Tarlada varlanıb, azadlıqda ölmək istərdim. Рукьуса бечелъзи вакь, х|инзи эркенав.
  • Tənbəl xəyalı ilə, işgüzar əməyi ilə varlanar. Хlалтухъан заlмат цlа бечелъна, хlалти бакьанурав-чlорогуял пикруяз.

ÜRedaktə

  • Üzün gözəlliyi üçün qaş, nəslin gözəlliyi uçun oğul lazımdır. Гьумардул берцинлъуй гlолo кьусрал, насилул берцинлъуй г|оло вас къурагlала.

VRedaktə

  • Vaxtı gəlməmiş yarpaq ağacdan tökülməz. Мех шинчlугун кьамахl гъотlоаса бортануру
  • Var-dövlət özgənin, can sağlığı mənim olsun. Бечелъи шайги чадай, дие шайги сагъаб черх.
  • Varlıya yaxşılıq etmək daşı yağlamaq kimi bir şeydir. Бечеяси гlоло лъикlлъи гьубуй – кьеп нухlуд биинта рехьана.
  • Vura bilməyən dəyənəyin böyüyündən yapışar. Банурас хlус кlудаб бокlна.

YRedaktə

  • Yaxşı igid yaxşı sözdən yumşalar, pis igid pis sözdən bərkiyər. Лъикав цlакъав чи лъикаб хабар риарилъну тамахlна, гешав чи кьадиги гешса къадна.
  • Yaxşı söz ilə dağ da əriyər. Лъикlаб хабаралъ меер бигlана.
  • Yaşı qurutmaq üçün günəş, qurunu islatmaq üçün şeh. Хlерхьараб букъази гloлo бакъ, букъараб хlерхьзи гlолo – шоб (шуб) къурагlала.
  • Yaşlı öləndə evdə, cavan öləndə qəlbdə boşluq yaranır. Кlудав чи хlаралъну рукъ, хизан хlаралъну ракl чlобогулъна.
  • Yayda tarlada ol, qışda-evdə. Риидал чолнил хlалтlлузухъ, кьиндал рикъил хlун.
  • Yazda əkməyən payızda biçməz. Ихдал хьинчас хаслухъ хъануру.
  • Yeməyi sevən inəyə, əri sevən ata yaxşı qulluq edər. Кен хирай гlакдаа лъикlса балана, чи вакьанай чодуа лъикlса балана.
  • Yeməyin içində nə olduğunu qaşıq bilər. Кинжота жаниб шеб буго бугьниа лъана.
  • Yetkin bir qız suyu coxalan çaya bənzər. Гlурайяс, кlанцlлъудудцlурабгlуруарехьана.
  • Yolda yoldaş, aulda dost. Нухl(нух) кlоласи гьалмагъ, росну хутlрасе гьудул къурагlала.
  • Yükü ağır olsa, eşşəyin beli əyilər, eşşək cılız olsa, arabası aşar. Гьир бакlаб берлъи хlимил мугъ гьетlна, хlама кьадагьаб берлъи гlарба кучlи гьанкlна.

MənbəRedaktə

  • İradə Məlikova. Azərbaycanda yaşayan xalqların atalar sözləri və deyimləri. Bakı, 2016.