Həqiqət

Walter Seymour Allward, Veritas, 1920



A B C Ç D E Ə F G H X  İ   J  K Q L M N O Ö P R S Ş T U Ü V Y Z


ARedaktə

  • Ağıl gözəlliyi ona deyilir ki, istər mübahisə, istər tədqiqat, istərsə kəşfdə həqiqət necədirsə, həmin hədd və həmin kəmiyyətdə qorunub saxlanılsın, nə daxili ehtimala, nə də xarici təsirə yol verilməsin. Nəsirəddin Tusi
  • Almazı yerin dərinliyində axtardığımız kimi, həqiqəti də düşüncələrimizin dərinliyində axtarmalıyıq. Viktor Hüqo
  • “Allah”, “ruh”, “savab”, “günah”, “o dünya”, “həqiqət”, “axirət dünyası” – bütün bunlar yaramaz adamların xəstə instinktlərinin uydurduqları yalanlardır. Fridrix Nitsşe
  • Ancaq elm bəşəriyyəti həqiqətə, ədalətə və xoşbəxtliyə apara bilər. Emil Zolya
  • Ancaq həqiqət təhqiredicidir. Napoleon Bonapart
  • Aydınlıq və həqiqət üst-üstə düşmür, aydınlıq həqiqətə bir əlavədir. Nils Bor
  • Azadlıq ali dəyərdir; o olmadan şəxsiyyət mümkün deyildir. Həyat və bilik bu gün o qədər mürəkkəbdir ki, biz öz yolumuzu yalnız azad diskussiya vasitəsilə seçə, səhvlər və xurafatlar içərisindən keçərək həqiqət perspektivinə nail ola bilərik. Qoy insanlar, hətta müəllimlər belə fərqli rəy söyləsinlər və müzakirələr aparsınlar; belə müxtəlif fikirlər inamın nisbi olduğunu üzə çıxaracaq, belə halda silaha əl atmaq o qədər də vacib olmayacaqdır; nifrət və müharibə kənardan güclə boynuna qoyulan ideyalardan və doqmatik inamdan irəli gəlir. Təfəkkür və nitq azadlığı "müasir" ruhun nadanlığını və xurafatını yuyub təmizləyəcəkdir. Biz düşündüyümüz qədər təhsilli deyilik; biz ümumi təhsilin böyük eksperimentinin başlanğıcındayıq və onun elə bir vaxtı olmayıb ki, bizim təfəkkür üslubumuza və ictimai həyatımıza təsir göstərə bilsin. Biz müəyyən təchizat yaradırıq, amma bu metodlarda və texniki qaydalarda çox primitivik; biz təhsil haqqında belə düşünürük ki, bu, müəyyən biliklərin ötürülməsidir, əslində isə o, zəkanın elmi vərdişlərinin inkişafı olmalıdır. Nadan insanın fərqli əlaməti ondadır ki, onun fikirləri tələsikdir və şərtsizdir. Bertran Rassel

BRedaktə

  • Bir dəfə müdrikdən soruşdular: " Nə üçün ilanı müdriklik rəmzi sayırlar?". Müdrik dedi: "Çünki ilan həqiqət kimi çalır və çox vaxt onun çalmasının nəticəsi ölüm olur". Platon
  • Bir yalan nə qədər sürətli olursa olsun, həqiqət onu yetişib keçər. Keniya atalar sözləri
  • Biz qapını bağlamışdıq ki, yanılma girə bilməsin, bəs onda həqiqət haradan gələcək? Rabindranat Taqor
  • Bu gün heç kim ölümcül həqiqətlərdən ölmür, antibiotiklər çoxalıb. Fridrix Nitsşe
  • Bu yalançı dünyada həqiqət pafosu haradan gəlir? Əxlaqdan… Yunanların fəlsəfə ilə baş qatmaları çox qəribədir. Gözəl yalan məşğuliyyəti. Lakin ondan da qəribə olan insanların həqiqət pafosunun dalınca düşməsidir. Platon dialektikanın hər şeyə hakim olduğu yeni bir dövlət arzulayır. O, gözəl yalanlar mədəniyyətini rədd edir. Fridrix Nitsşe
  • Bütün ağıl-həqiqət, bütün həqiqət-ağıldır. Georq Vilhelm Fridrix Hegel
  • Bütün həqiqətlər sadədir. — Bunun özü ikiqat yalan deyilmi? Çarəmiz yoxdur, bu gərdişlə barışmalıyıq… Yalan danışmaq cəsarətli adamların işidir. Fridrix Nitsşe
  • Bütün tələbatlardan ən ciddisi həqiqəti dərk etməkdir. Georq Vilhelm Fridrix Hegel

DRedaktə

  • Dayaz, yüngülməcaz adamlar həmişə yalan danışmağa məcburdur, çünki onların məzmunu yoxdur. Əsl tərbiyə: hər hansı bir şəraitdə yalana alışdırmaq tərbiyəsidir. Həqiqətpərəst adam son nəticədə həmişə yalan dediyinin fərqində olur. Yalan danışmaq yalnız bildiyinin əksini danışmaq deyil, həm də bilmədiklərinin əksini danışmaqdır. Fridrix Nitsşe
  • Dərk edən həqiqət sularına o vaxt könülsüz baş vurur ki, su çirkli yox, dayaz olur. Fridrix Nitsşe
  • Dil şürüşməsi deyə bir şey yoxdur, şüur altında gizlədilən bir həqiqətin şüursuz bir anda ağızdan çıxması vardır... [1]Ziqmund Freyd
  • Dostum, sevdiyin hər şey səni məyus edib: sonda məyusluq sənin vərdişin olub və sənin “həqiqətə” sevgi adlandırdığın sonuncu sevgin elə məyusluğa sevginin özüdür. Fridrix Nitsşe
  • Dövlət ən qəddar və amansız adamyeyən kimidir. O heç nə olmamış kimi yalan danışır. Dövlət elə hey bəyan edir ki: “Mən dövlətəm, deməli, mən xalqın özüyəm”. Ağ yalan! Bir qrup baçkəsənlər insanları bir yerə toplayıb tələyə saldılar və bunu dövlət adlandırdılar… Əsl həqiqət bundan ibarətdir: hər bir xalq öz xeyir və şər dilində danışır, sadəcə olaraq qonşular bu dili başa düşmür. Fridrix Nitsşe

ERedaktə

  • Eqoizm məhz əzab çəkməyə məcbur edildiyi üçün həqiqətin təhrikləri qarşısında narahat olmaq istəmir. Beləliklə, elə hey xarici aləmin vurduğu zədələrdən heç vaxt təsirlənməyəcəyini iddia edir. Hətta bu cür travmaların onun üçün həzz mənbəyi olduğunu irəli sürür. Ziqmund Freyd
  • Eninə-uzununa və bilə-bilə yalan söyləyən, həyatdakı mövqelərinə görə yalan danışmaqları təhlükəli və qorxulu yalanlarla yaşayan insanlar (yalan danışmaq imkanı olmayan adamlar) həqiqətə qarşı fövqəladə dərəcədə həssas olurlar: idealistlər və xeyirxah görünmək istəyən adamlar öz istək və həvəsləri ilə daim bir duman içində yaşayır, əsl həqiqətdə heç vaxt doğru olanı söyləyə bilmirlər: onların “zövqü” buna imkan vermir. Fridrix Nitsşe

ƏRedaktə

  • Əgər mütləq əxlaq mövcud olsaydı, o hökmən həqiqətin ardınca sürünən bir əxlaq olardı: və bu, nəticə etibarilə məni də, digər insanları da qarşısıalınmaz fəlakətlər girdabına, məhvə aparardı. – Mənim insanları əxlaqın buxovlarından azad etməkdəki marağım da bununla əlaqədardır. Yaşamaq və ucalara can atmaq üçün, iradənin hakimiyyət hərisliyini təmin etmək üçün mütləq olan hər bir şey yoldan kənarlaşdırılmalıdır. Qüdrətli insan üçün yalan icazə verilmiş bir vasitədir, lap yaradıcılıqda olduğu kimi: təbiət özü də beləcə hərəkət edir. Fridrix Nitsşe

FRedaktə

  • Fəlsəfə dəyişməz, əbədi olanı, özlüyündə mövcudatı dərk etmək istəyir; onun məqsədi – həqiqətdir. Tarix isə nə vaxtsa mövcud olmuş, başqa bir vaxtda isə sıradan çıxmış və yeri başqaları tərəfindən tutulmuş olanlardan danışır. Əgər biz bundan çıxış ediriksə ki, həqiqət əbədidir, onda o keçici olanların sırasına daxil olmur və deməli, onun tarixi yoxdur. Amma əgər onun tarixi varsa, tarix ancaq idrakın keçmiş obrazlarının təsviri olduğundan, burada həqiqəti tapmaq mümkün deyil, belə ki, həşiqət ötəri, keçmiş ola bilməz.[2] Georq Vilhelm Fridrix Hegel

HRedaktə

  • Həqiqət aydınlıqla tamamlanır. Nils Bor
  • Həqiqət azğınlıq kimi doğulur və aldanış kimi ölür. Georq Vilhelm Fridrix Hegel
  • Həqiqət, bir daş qədər sərt, bir qönçə qədər də yumşaqdır. Mahatma Qandi
  • Həqiqət bölünməzdir, buna görə də o özünü tanımır, hər kim onu tanımaq istəyirsə, yalan olmaq məcburiyyətindədir. Frans Kafka
  • Həqiqət dənizin dibindən çıxar. Rus atalar sözləri
  • Həqiqət düşmənləri. – Həqiqətin ən qatı düşmənləri yalanlar yox, inamlardır. Fridrix Nitsşe
  • Həqiqət günəşdən işıqlıdır. Rus atalar sözləri
  • Həqiqət havadır, onsuz nəfəs almaq olmaz. İvan Turgenev
  • Həqiqət həmişə şirin olmur. İvan Turgenev
  • Həqiqət hər kəsə yaşamaq üçün gərəkdir və onu kimdənsə almaq, nə yollasa əldə etmək mümkün de­yil. Həqiqəti hər kəs fasiləsiz olaraq özü öz içindən yaratmalıdır, əks təqdirdə, insan məhv olar. Həyat həqiqətsiz mümkün deyil. Bəlkə də həqiqət elə həyatın özüdür. Frans Kafka
  • Həqiqət hər yerdə, xüsusilə tərbiyədə vacib şərtdir. Lev Tolstoy
  • Həqiqət nəhri şübhə arxlarını basıb keçir. Rabindranat Taqor
  • Həqiqət onun toxumlarını daha geniş səpələyən tufanları özü-özünə qarşı qaldırır. Rabindranat Taqor
  • Həqiqət ölüb və heç kim ona yas tutmur. Pablo Neruda
  • Həqiqət, səbəbin həyata keçirilməsinə xidmət etdiyi yerə və zamanda deyilir. Georq Vilhelm Fridrix Hegel
  • Həqiqət suda batmaz, odda yanmaz. Rus atalar sözləri
  • Həqiqət üçün əminlik yalandan daha qorxuludur. Fridrix Nitsşe
  • Həqiqət və fayda doğma tellərlə ancaq gözəllikdə birləşir. Georq Vilhelm Fridrix Hegel
  • Həqiqət yolu çətin yoldur. Çox az adam bu yolla gedə bilir, ama bu yolu sonuna çatanların qarşısında qeyri adi mənzərələr açılır. Cordano Bruno
  • Həqiqət uğrunda yaşamağı özlərinə qayə edənlər ölümdən çəkinməməlidirlər. Mahatma Qandi
  • Həqiqətdə də həyatın mənası olmasaydı və ən mənasız şeyi seçməyə məcbur qalsaydım, ən seçiləsi mənasızlıq həyat olardı. Fridrix Nitsşe
  • Həqiqətə qarşı cəsarət — fəlsəfə tədqiqatının birinci şərtidir. Georq Vilhelm Fridrix Hegel
  • Həqiqəti çılpaq görmək faydalıdır. Yalan isə qoy libaslara bürünsün. Mişel de Monten
  • Həqiqəti hamı tərifləyir, amma hamı demir. Rus atalar sözləri
  • Həqiqəti hər kim inkar edirsə, özü ziyan çəkir. Qalileo Qaliley
  • Həqiqətin budaqlarına ümidsizliklə çıxmaq qeyri-mümkündür. Fridrix Nitsşe
  • Həqiqətin köməyi ilə sizi aldatmaq və istənilən yerə aparmaq olar. Fridrix Nitsşe
  • Həqiqətin iki növü var – inkar edilməsi mənasız olan adi həqiqət, bir də əks təsdiqi də dərin həqiqət olan dərin həqiqət. Nils Bor
  • Həqiqətlə əlaqəli cəsarət fəlsəfi araşdırmanın birinci şərtidir. Georq Vilhelm Fridrix Hegel
  • Həqiqətsiz həyat mümkün deyil, bəlkə də, həqiqət özü həyatdır Frans Kafka

İRedaktə

  • İnam, həqiqətə yalandan çox düşməndir. Fridrix Nitsşe
  • İnamsızlıq, dünya üzərində heç vaxt olmamış, görünməmiş bir inamsızlıq, hər şeyə və hər kəsə qarşı şübhə! Həqiqətə çatmağın yeganə yolu budur. Gərək sağ göz sol gözə etibar eləməsin və bir müddət işıq — qatı qaranlığa qərq olsun. Bu sizin getməli olduğunuz yeganə yoldur… Siz həmin yolun üstündə xırdaca, bərkimiş buğda dənləri görəcəksiniz. – bunlar həqiqətlərdir: on illər boyu acından ölməmək üçün ovuc-ovuc yalanla qidalanmalı olacaqsınız və bunların heç birinin yalan olduğunu bilməyəcəksiniz... Fridrix Nitsşe
  • İnanclar həqiət düşməni olaraq yalandan daha təhlükəlidir. Fridrix Nitsşe
  • İnsanlar ən ağır cəzanı bayağı həqiqətləri saya almadığlarına görə çəkirlər. Fridrix Nitsşe
  • İnsanlar nə üçün adi-gündəlik həyatda daha çox həqiqəti söyləyirlər? Ona görə yox ki, kimsə Allah deyilən bir qüvvə yalanı qadağan edir. Ona görə ki, əvvəlan bu daha asandır, ikincisi ona görə ki, yalan demək fantaziya, yaradıcılıq və yaddaş tələb edir. Bir də ona görə ki, adi münasibətlərdə sözün düzünü demək, birbaşa demək daha sərfəlidir: mən bunu istəyirəm mən bunu etmişəm və bu kimi; deməli, açıq istək və məqsəd, iradə yolu hiylə yoluna nisbətən daha etibarlı olur. Əgər bir uşaq ailədə başqa cür tərbiyə görürsə, o yalana alışır və istər-istəməz öz xeyrinə olanı deyir. Həqiqət duyğusu, yalana qarşı müqavimət onun üçün tamamilə yabançı və əlçatmaz bir şeyə çevrilir və o, günahsızcasına yalan danışmaqla ömür sürür. Fridrix Nitsşe

KRedaktə

QRedaktə

  • Qəsdən yalan danışanlarla oturub-durmaq daha yaxşıdır, çünki yalnız onlar şüurlu şəkildə səmimi ola bilirlər. Adi həqiqətpərəstlik şüurlu şəkildə maskalanmaq, gözdən pərdə asmaqdır. Fridrix Nitsşe

MRedaktə

  • Mən heç də bu gerçək və fani dünyanın təzadlarını dilə gətirmirəm: Bizim bu dünyada yalnız bir dünyamız var: yalançı, amansız, keşməkeşli, işvəkar, mənasız bir dünya. Belə qurulmuş bir dünya bizim gerçək dünyamızdır. Yalansız bu reallıq, bu “həqiqət” üzərində qələbə çalmaq qeyri-mümkündür. Fridrix Nitsşe
  • Mən həqiqətə oxşayanı deyil, həqiqətin özünü təsdiq edirəm. Cordano Bruno
  • Mən - iki insanın daha böyük həqiqəti tapmaq üçün, bir ehtirası paylaşdığı eşq düşünürəm. Fridrix Nitsşe
  • Məni tonqalda yandırmaq söylədiyim həqiqəti təkzib edə bilmək deyil. Cordano Bruno

ÖRedaktə

  • Özünü müdafiədə, məcburi yalanda nəsə gizli bir həzz, fərəh doğuran mistik bir şey var: o, fərdi xilas etməyə yönəlir… Bütün yalanlar ehtiyacdan doğur. Yalan oyunu xüsusi qabiliyyət tələb edir. Əslində yalnız həqiqət ehtirası gerçək həzz doğura bilər. Ən böyük ehtiras sənət ehtirasıdır ki, həqiqəti bütünlüklə yalan qiyafəsində təqdim edir. Şəxsiyyət məfhumu, hətta mənəvi azadlıq üçün zəruri olan illuziyalar da belədir, bizim bütün həqiqət ehtiraslarımız da yalan üzərində qərar tutur. Fridrix Nitsşe

SRedaktə

  • Sevgi sadəcə, impuls deyil, qanunu yaşadan həqiqət olmalıdır. Rabindranat Taqor
  • Sevgi yalnız gerçəklik və sadə bir sentimentallıq deyil. O, yaradılışın ürəyindəki həqiqət nüvəsidir. Rabindranat Taqor
  • Sənət — yalnız həqiqət arxasınca yol gedən bir ekspedisiyadır. Frans Kafka

YRedaktə

  • Yalan danışa bilməmək qabiliyyəti heç də həqiqət sevgisindən irəli gəlmir. Hər bir məhəbbətdə yalan demək istedadı gizlənir, hətta həqiqətə olan məhəbbətdə də. Fridrix Nitsşe
  • Yalan güc alıb böyüsə də, heç vaxt həqiqətə qədər böyüməyəcək. Rabindranat Taqor
  • Yalan min oyundan çıxsa da, heç vaxt həqiqətə çevrilə bilməz.[3] Rabindranat Taqor
  • Yalan nə qədər qüdrət sahibi olsa da əsla həqiqət ola bilməz. Rabindranat Taqor
  • Yaşasın həqiqət. Alfred Dreyfus

ZRedaktə

  • Zəriflik və nəzakət həqiqəti kəsməyəcək, əksinə çiskin yağışdan, yöndəmsizliklərindən və müvəqqəti çətinliklərindən şikayət edəcəkdir. Georq Vilhelm Fridrix Hegel

İstinadlarRedaktə

  1. [1]Xoşbəxtlik ehtimalımız. Aforizmlər. Ziqmund Freyd. Bakı,2015
  2. Г.В.Ф.Гегель. Лекции по истории философии. Книга первая. Санкт-Петербург, «Наука», 2001, səh.74.
  3. Ağıla və qəlbə işıq saçan sözlər. Bakı, 2014, səh. 516